Gastblog van Neven
Terwijl alle ogen op Zuid-Afrika zijn gericht vanwege het WK Voetbal, gebeuren er vrijwel precies aan de andere kant van de wereld veel belangrijkere en spannendere dingen. Het is namelijk weer zover: het Arctische zeeijs is begonnen te smelten en werkt de komende maanden langzaam naar een climax toe in September. Waarom dit belangrijker is dan het WK? Simpel. Om te beginnen smelt het zeeijs elk jaar en niet eens in de vier jaar. Daarbij moet je je bedenken dat de gemiddelde dagelijkse hoeveelheid ijs die bijvoorbeeld in de maand mei gesmolten is net zo’n grote oppervlakte beslaat als 10 miljoen voetbalvelden. Dat is waarschijnlijk meer dan alle Afrikaanse voetbalvelden bij elkaar.
Maar even zonder dollen, er zijn twee redenen voor het belang van dit zomerse fenomeen. Allereerst is er natuurlijk de kwestie klimaat, zowel regionaal als globaal. In de paar decennia dat het Arctische gebied in de gaten wordt gehouden is er een duidelijke neerwaartse trend waarneembaar in de hoeveelheid ijs die na elk smeltseizoen nog over is, zoals duidelijk te zien is op bovenstaande grafiek van de National Sea and Ice Data Centre.
Lees de rest van neven’s gastblog…
Lees verder »
Persbericht Rathenau Insituut, Den Haag, 14 april 2010 Politici moeten zich niet te afhankelijk opstellen van de wetenschap en duidelijk maken welke politieke waarden en visies in het spel zijn. In het politieke en wetenschappelijke klimaatdebat moet dan ook meer aandacht zijn voor zowel de onzekerheid en dissensus in kennis als de diversiteit in visies.Dat concludeert het Rathenau Instituut in de zojuist gepresenteerde studie Ruimte voor Klimaat naar de interactie tussen klimaatpolitiek, wetenschap en media.
In de studie Ruimte voor Klimaat heeft het instituut onderzocht hoe de kennisontwikkeling en het politieke debat over het klimaatprobleem zich in de afgelopen decennia hebben ontwikkeld. Ook is bestudeerd hoe de pers over het klimaatprobleem heeft bericht. Het Rathenau Instituut heeft de studie aan de Tweede Kamer aangeboden ter voorbereiding van de hoorzitting die op 19 april wordt gehouden over het klimaatonderzoek van het IPCC.
Terugblik op het Nederlandse klimaatdebat Gedurende de jaren zeventig en tachtig kregen politiek en wetenschap steeds meer aandacht voor het klimaatprobleem, destijds broeikaseffect geheten. Bij gebrek aan voldoende wetenschappelijk bewijs en internationaal beleid, voerde Nederland een no-regretklimaatbeleid. Het ging om maatregelen, zoals energiebesparing, die ook via andere beleidsterreinen gerechtvaardigd werden. Dit veranderde eind jaren tachtig. Sindsdien legitimeert men verdergaandere klimaatmaatregelen met een beroep op het voorzorgsprincipe en de rapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Het voorzorgsprincipe houdt in dat er voor ingrijpen ter beperking van een milieurisico geen volledige wetenschappelijke kennis van dat risico nodig is; gerede wetenschappelijke aanwijzingen zijn voldoende. Het IPCC is in 1988 door de VN opgericht om de wetenschappelijke consensus op het gebied van klimaatsverandering in kaart te brengen. Op deze manier kreeg de (inter)nationale politieke omgang met wetenschappelijke onzekerheden een nieuwe vorm. De aanname was dat meer wetenschappelijk onderzoek zou leiden tot meer betrouwbare kennis en minder onzekerheid en dat die kennis vervolgens een basis zou vormen voor politieke overeenstemming en besluitvorming. Dit interactiemodel tussen politiek en wetenschap wordt ook wel het lineaire of technocratische model genoemd.
Gastblog van Gerard Kok
Op 15 december haalde een ANP-persbericht de landelijke kranten. Titel: “Aantal nachtegalen neemt snel af”. Enkele kreten uit de inhoud: “Het aantal nachtegalen in de Nederlandse bossen is de afgelopen 25 jaar met 37 procent afgenomen. Van koolmezen en bonte vliegenvangers was al bekend dat hun aantal snel afneemt. Spotvogels zijn zelfs met 85 procent in aantal afgenomen. Biologen en vogelonderzoekers wijten de terugloop van de trekvogels in het bos aan de klimaatverandering.”
Het was de weerslag van een onderzoek gedaan door enkele vooraanstaande Nederlandse ecologen naar klimaateffecten op de Nederlandse broedvogels. Het is het type onderzoek dat met graagte wordt aangehaald in werkgroep II van de IPCC rapporten. De zogenaamde harde bewijzen dat de veranderingen door het klimaat nu al waarneembaar zijn. De bron is het volgende artikel gepubliceerd op 19 december in Proceedings of the Royal Society Biological Sciences. Both et al.: Avian population consequences of climate change are most severe for long-distance migrants in seasonal habitats.
Het artikel is helaas niet openbaar maar samenvattend komt het op het volgende neer:
Gastblog van Edo van Uchelen , herpetoloog
Er is nog betrekkelijk weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van klimaatverandering op amfibieën en reptielen. Opvallend is dat vrijwel alle studies er van tevoren al vanuit gaan dat klimaatverandering nadelig is voor amfibieën en reptielen, met name omdat ze zich niet gemakkelijk kunnen verplaatsen.
Amfibieën en reptielen zijn koudbloedige dieren. Anders dan zoogdieren en vogels zijn ze niet in staat hun lichaamstemperatuur constant te houden. In de winter verblijven ze noodzakelijkerwijs op een vorstvrije plaats in de bodem en zijn dan inactief. De periode van activiteit is afhankelijk van het klimaat en doorgaans ontwaken ze eind maart uit de winterslaap om eind oktober weer in de bodem te verdwijnen. Amfibieën en reptielen zijn vanwege hun koudbloedige levenswijze gevoeliger voor klimaatverandering als warmbloedige dieren. Ze zijn bovendien weinig mobiel en dus extra kwetsbaar voor veranderingen in hun leefgebied omdat ze niet gemakkelijk kunnen wegtrekken.
Uit een van de weinige lange termijn studies blijkt dat klimaatverandering bij de meeste soorten geen effect heeft op de activiteitsperiode. Een kortere en/of mildere winter doet de dieren dus niet eerder ontwaken. Een langer en warmer seizoen is mogelijk gunstig voor de groei, de dieren zijn vaker en langer actief en worden dus eerder geslachtsrijp. De warmteminnende amfibieën en reptielen in ons land nemen vrijwel alle in aantal toe, waarschijnlijk mede als gevolg van een langer en warmer seizoen. Opvallend is dat het hierbij ook gaat om bedreigde soorten van de Rode Lijst als boomkikker, geelbuikvuurpad, vroedmeesterpad, gladde slang en zandhagedis.
Gastblog van Ko van Huissteden
De Siberische toendra is een eenzame plaats, ver weg van GSM-masten, e-mail en mediahypes. En er zijn heel veel muggen. Als je daar onderzoek wilt doen is het echt afzien. Toch staat dit gebied volop in de belangstelling. De reden: in de permanent bevroren bodem van het hoge noorden zit veel organische stof: fossiele planten en zelfs complete mammoeten. Als de permafrost smelt door opwarming van het klimaat kan dit in de vorm van kooldioxide of methaan in de atmosfeer terecht komen. Alsof je de stekker uit je vriezer trekt en de inhoud ervan versneld tot ontbinding overgaat. Methaan is als broeikasgas ongeveer 25 keer zo sterk als kooldioxide, dus wordt het broeikaseffect erdoor versterkt.
Het IPCC heeft in het laatste rapport bewust geen rekening gehouden met deze mogelijkheid. De reden: pure voorzichtigheid. Het is niet goed bekend hoe snel de permafrost smelt, en hoeveel nieuw broeikasgas dat gaat opleveren. Misschien valt het mee, misschien tegen. Het is dus belangrijk om ook echt in de toendra te gaan kijken en niet alleen op modellen te vertrouwen. Vooral in Siberie – de grootste landmassa met permafrost – is nog weinig onderzoek gedaan, omdat het zo ontoegankelijk is. Onderzoekers van de Vrije Universiteit en Wageningen Universiteit trotseren de hindernissen en hebben er hun apparatuur geinstalleerd, met hulp van Russische collega’s uit Yakutsk. De eerste metingen zijn begonnen in 2003 met nauwkeurige apparatuur voor het meten van broeikasgas uitstoot uit de bodem. Dit leverde een paar verrassingen op.
Henk Tennekes stuurde vandaag onderstaande recensie.
Leven op de rand van de woestijn Een paar dagen geleden kreeg ik van mijn vriend Rob Bijlsma, de roofvogelexpert van ons land, een prachtig cadeau : het grote boek Living on the Edge – Wetlands and Birds in a Changing Sahel (KNNV Publishing, Zeist 2009, 69 euro). De auteurs zijn Leo Zwarts, Rob Bijlsma, Jan van der Kamp en Eddy Wymenga. Dit dikke boek (564 pp) is verplichte kost voor iedereen die met klimaatverandering te maken heeft.
Gastblog van Dr. Ir. Frans Dijkstra
Stijging van de zeespiegel is een van de nachtmerries die alarmisten de bewoners van de Lage Landen proberen aan te praten. Al Gore visualiseert het handig in zijn film ‘An inconvenient truth.’ Een van zijn grootste volgelingen in Nederland, GroenLinks politica Femke Halsema, heeft het zinnetje ‘anders lopen we met zijn allen onder water’ tot een van haar vaste oneliners gemaakt. Het ipcc meldt in zijn rapport van 2007, dat de zeespiegel van 1961 tot 2003 1,8 mm per jaar steeg, en dat de snelheid van 1993 tot 2003 groter was. Verder stelt het ipcc met “hoge betrouwbaarheid” vast, dat “de snelheid van de zeespiegelstijging is toegenomen van de negentiende naar de twintigste eeuw.” In de aanloop naar de klimaatconferentie legden het Britse Met Office en de Royal Society er nog een schepje bovenop door te beweren dat ‘er toenemende aanwijzingen zijn van een voortgaande en versnellende zeespiegelstijging over de hele wereld.’
Tijdens de ClimateGate hearing voor het Britse parlement kwam op 1 maart 2010 naar voren, dat dit zeer misleidende claims zijn. De zeespiegel stijgt inderdaad, maar dat doet hij al 150 jaar met een paar millimeter per jaar, en de stijging is de laatste 100 jaar niet sneller geworden. Een verband tussen de uitstoot van broeikasgassen en de zeespiegelstijging is niet aantoonbaar.
Om iets te zeggen over de ontwikkeling van het zeeniveau beschikken we over twee soorten gegevens: metingen aan de kust met vaste peilschalen en metingen vanuit satellieten. Met peilschalen meet men de stijging van het zeeniveau ten opzichte van het land. Het land kan ook stijgen of dalen. In Nederland en Zuid-Engeland daalt het land een beetje, maar in Schotland en Scandinavië stijgt het land. Dat komt, omdat de rotsbodem in Noord-Europa nog steeds bezig is op te veren door het verdwijnen van de ijskap na de laatste ijstijd. Het combineren van alle datasets tot een wereldwijd beeld van de zeespiegelstijging is een lastige klus, en dit biedt uitgebreide mogelijkheden voor cherry picking en andere manipulaties. Het zal mij niet verbazen, als hierover in de nabije toekomst net zulke disputen ontstaan als op dit ogenblik over de gemiddelde wereldtemperatuur.
Hieronder meer….
Meer molens met Crisis en herstelwet
Vandaag een weblog van gastblogger Ir. F.J.M. Franken, die ons attent maakte op de op handen zijnde bespreking van de Crisis- en herstelwet in de Eerste Kamer op 16 maart aanstaande.
Ondanks de recente openbaringen over de meer en minder opzettelijke fouten in het jongste Assessment Report van het IPCC, maakt onze rijksoverheid, voornamelijk ter bestrijding van ‘de klimaatverandering’, haast met het doordrukken van nieuwe windparken. Als de Crisis- en herstelwet, die de Tweede Kamer inmiddels is gepasseerd, op 16 maart ook slaagt in de Eerste Kamer, dan kunnen provincies en gemeenten de bouw van nieuwe windparken niet langer blokkeren.
Windenergie – de argumenten Onderaan dit artikel meer over het politieke spel. Nu eerst – op dit platform wellicht ten overvloede – nog eens een analyse waarom men windenergie wil, maar waarom dit uiterst irrationeel is. De overheid gebruikt drie hoofdargumenten gebruikt om windenergie te promoten:
Hieronder zal ik deze argumenten, waartussen een zekere samenhang bestaat, stuksgewijs ontkrachten c.q. verwerpen.
(1 reactie)
(Reageren?)
