Close preview
Astronauten en ingenieurs van het Apollo team
Ik was te laat, want het American Hero gedoe rond een stelletje astronauten tijdens het ontbijt ruilde ik graag in voor wat nachtrust. Toen gebeurde iets onverwachts: ik liep naar binnen tijdens het verhaal van Walter Cunningham (eerste bemande Apollovluch, nr 7), kreeg mijn ontbijt, luisterde naar de weloverwogen speech van Harold Doiron (de ingenieur die de lunar module aandrijving ontwierp) over hoe het NASA personeel protest was ontstaan, en ik raakte onder de indruk. Wat een intelligente, zuivere en integere benadering. Dat werd vervolgd door (destijds de NASA meteoroloog) Thomas Wijsmuller. Niks overtrokken Amerikanisme zoals twee jaar geleden, maar puur eerlijk en zuiver commentaar.
Twee van de mannen op het podium waren naar de maan gevlogen, in een toestel dat door de derde was ontworpen. Oude knarren maar met een overduidelijke helderheid van geest en gevormd door hun zware verantwoordelijkheid. De teamspirit uit de Apollo tijd straalde de zaal in. Als ingenieur heb ik grenzeloze bewondering voor de NASA ingenieurs die immens complexe systemen moesten ontwerpen die amper getest konden worden, en waar de levens van de astronauten vanaf hingen. Lees verder »
Uw globetrotterblogger meldt zich vanuit een verlaten, belegerd Chicago: 9 van de 10 mensen op straat zijn politie of secret service mensen (wat overigens in grote letters op hun vest is aangegeven, rare jongens die Amerikanen…) en als eenzame voetganger voel je je niet echt op je gemak.
Ik kijk vanuit de 19e verdieping van het Hilton uit op South Michigan avenue, waar het in het begin van de avond een komen en gaan is van kolonnes limmo’s en politieauto’s, en ophoudelijk sirenes loeien. Ik ben eindeloos vaak gecontroleerd. Zo liep ik door Grant park en zag een kraampje met wat mensen eromheen, en besloot een ijsje te gaan halen. Dichterbij bleken de mensen politie, en het kraampje een scanpoort…. Op een kronkelpaadje in een park, in een grot grasveld! Ik moest er gewoon doorheen, zakken leeg, riem uit… De politie was er om de voetgangers te vangen die het plan hadden eromheen te lopen. Hoe Orwelliaans wil je het hebben…
Dat alles liet onverlet dat een met decoraties afgeladen Russisch sprekende delegatie naast mij neerstreek in het Hilton restaurant, en ik die makkelijk had kunnen opblazen als mijn ongecontroleerde rugzakje explosieven bevat had…
Het ICCC7 is hierbij geopend… Niet zo explosief verloopt het Heartland ICCC7 symposium.
De billboard affaire heeft ertoe geleid dat de twee namen waar ik door getriggerd was (Leframboise en McKitrick) afgezegd hadden. Het excuus van het Heartland na het schielijk intrekken van de campagne was al amper als zodanig te lezen, en bij de opening was er al helemaal niets meer van een excuus terug te vinden: het akkefietje had twee sprekers gekost maar 14 enthousiaste zichzelf aanmeldende sprekers opgeleverd. Ook was het aantal sponsors omhooggevlogen. Joe Bast en Jim Lakely klonken haast zelfvoldaan…. Lees verder »
Aanmoedigingstrofee CO2 ambitie 2011 uitgereikt
Op verzoek van christendemocraat.nl reageer ik voor hun “Het Dilemma” reeks op de onderstaande in CDA gelederen populaire opvatting. Mijn opponent (Niels van der Stappen) is voorzitter van het CDA duurzaamheidsberaad.
Opvallend is de moed van het blog om dit hete hangijzer aan te pakken en daar mij voor te vragen. Nog opvallender is dat er helemaal geen storm van verontwaardiging opstak, en dat de enige reagerende CDA-ers juist mijn kant kiezen en zeer kritisch zijn naar hun eigen partijkader.
Mijn (op de CDA site ingekorte) reactie: “Het ambitieniveau van Nederland met betrekking tot duurzame energie is te laag.”
In deze stelling ontbreekt een essentieel begrip, namelijk “te laag waarvoor?”
In de vele discussies die er op dit gebied spelen, worden constant als vanzelfsprekend “het klimaatprobleem” en ”het energieprobleem” als uitgangspunten gehanteerd, zonder deze nauwkeurig te specificeren.
Maar als het zg. klimaatprobleem eruit bestaat dat het klimaat heel wispelturig is en we ons dus zullen moeten blijven aanpassen; en als “het energieprobleem” erop neerkomt dat de fossiele brandstoffen pas over 400 jaar opraken; hoe bepalend moeten deze “problemen” dan nog zijn voor onze beleidsvorming?
We moeten dus eerst goed vaststellen wat we precies met de ambitie met betrekking tot duurzame energie beogen te bereiken. Lees verder »
De transitie naar een groene economie Eerder in deze reeks had ik het over de dure overgang van fossiele energievoorziening naar duurzame bronnen. Vaak wordt gesteld dat die omslag onderdeel is van de broodnodige en onvermijdelijke transitie naar een groene economie. Net zoals we van een agrarische economie naar een industriële-, en vandaar naar een diensten-economie gingen, zo gaan we nu van de diensten- naar de groene economie, met allemaal groene duurzame banen. We zouden als Nederland hierin voorop moeten lopen, wat tot een prachtige opbloei van onze economie zou leiden.
Deze suggestie getuigt van een ernstig gebrek aan economisch inzicht.
Vorige transities De agrarische periode kwam ten einde omdat we door nieuwe technologie met een tiende van het aantal mensen evenveel voedsel konden produceren. Daardoor kwam er ruimte voor bevolkingsgroei, het bouwen van enorm veel huizen, en het produceren van allerlei apparaten die ons leven aanzienlijk veraangenaamd hebben: de transitie naar de industriële periode.
Door de verregaande automatisering van de productie (dank zij goedkope fossiele energie) daalde ook in de industrie de behoefte aan arbeid enorm, en konden vervolgens steeds meer mensen ingeschakeld worden voor diensten zoals de medische zorg, onderwijs, vrijetijdsbesteding, de detailhandel, kortom, alles waardoor wij nu na een transitie naar een diensteneconomie een koninklijk bestaan leiden en comfortabel drie maal zo oud worden als de mens in zijn historie gemiddeld werd.
Transities zijn alleen mogelijk als er een dramatische efficiencyslag gemaakt is in een bestaande situatie. Pas dan komt er arbeid en kapitaal beschikbaar voor een transitie naar een nieuwe economische structuur. Lees verder »
Chicago Hilton aan het Grant Park
Blijkbaar is op het allerlaatste moment besloten tot een ICCC7, want dit gigantische congres (er worden 60 sprekers en 800 deelnemers verwacht) werd pas op 16 april aangekondigd, amper een maand voor datum.
En dan nog aansluitend op een NATO congres in de stad, waardoor de binnenstad in het weekend eraan voorafgaand door de security maatregelen onbereikbaar en de hotels volgeboekt zullen zijn. Terwijl een vliegreis zonder weekend erin natuurlijk onbetaalbaar is….
Ik vermoed dat het ermee te maken heeft dat Vaclav Klaus, de Tsjechische president, toch al voor de NATO in de stad was en beschikbaar was als key-note speaker.
Ook is de opzet anders: de toegang is wat goedkoper maar alle maaltijden zijn deze keer voor eigen kosten. Dat hakt erin, vooral voor journalisten, want voor hen is de toegang gratis. Het veel lagere klimaatbudget (dat we dank zij vriend Gleick nu goed kennen) van het Heartland Institute de laatste tijd vraagt blijkbaar een zuinigere aanpak. Lees verder »
Zoals Arthur Rörsch al opmerkte, volhardt de KNAW in het negeren van ernstige kritiek van medewetenschappers op de in oktober uitgebrachte klimaatbrochure. Het lijkt erop dat men de lippen stijf op elkaar houdt en erop hoopt dat de storm wel zal luwen wanneer Dijkgraaf naar de VS vertrokken is. Maar zo gemakkelijk zal dat niet gaan.
De kritiek zwelt aan en raakt nu de KNAW zelf Vandaag is een vierde, deze keer aanzienlijk scherper geformuleerde brief aan president Dijkgraaf gestuurd. Na de vorige brieven aan de KNAW en ons symposium in Nieuwspoort, waarin de nadruk lag op de (klimaat-) wetenschappelijke inhoud, focust deze brief zich vooral op de laakbare houding van de KNAW in deze affaire. Dit aspect stelde ik al aan de orde in mijn presentatie in Nieuwspoort, waarvan u hier het videoverslag kunt bekijken. U kunt zich voor deze gelegenheid beperken tot het stuk van de 17e tot de 23e minuut, zoals onder aan te klikken. De letterlijke teksten die ik aanhaalde vindt u in mijn schriftelijke presentatie.
De brief stelt onomwonden dat Dijkgraaf door het negeren van kritiek de KNAW in diskrediet heeft gebracht. Immers: de organisatie mengt zich wel met veel aplomb in het publieke debat, maar verwaardigt zich vervolgens niet om op serieuze wetenschappelijke kritiek te reageren. Dit roept de ernstige vraag op, of deze opstelling wel te rijmen is met de geheel onafhankelijke status van de KNAW. Die vereist namelijk een volstrekte integriteit en grote wetenschappelijke zorgvuldigheid.
Zo is de affaire van een onenigheid over een brochure geëscaleerd tot een dispuut over het functioneren van de KNAW in het publieke debat, en de vrijheid die zij zich daarbij kan permitteren, gezien haar missie. Lees verder »
Duurzame bronnen produceren energie, maar vaak niet waar en wanneer we die nodig hebben. In Denemarken met zijn grote windcapaciteit is bijvoorbeeld ongeveer 40% van de windenergie op het moment van levering niet nuttig te gebruiken. Een goede uitleg hiervan vindt u in deze grondige studie.
Dit probleem valt niet op te lossen: opslag van elektriciteit is onbetaalbaar in geld en energiekosten, voor zover er al opties voor bestaan. Dit levert twee grote problemen op:
1. Kosten infrastructuur We kunnen vaak een groot deel van de duurzame energieproductie alleen maar gebruiken op relatief grote afstand van de plaats van opwekking. Dit zorgt voor zeer hoge kosten aan versterking van het stroomnet. We praten wederom over tientallen miljarden. Insiders uit het netbeheer weten dat Nederland met een enorm probleem zit met de elektrische infrastructuur als de 20% duurzame doelstelling echt gehaald zou worden met zon en wind. De gigantische bedragen, die nodig zouden zijn om het net daarvoor geschikt te maken, worden vooralsnog niet uitgegeven, omdat men in de energiewereld verwacht dat we vér bij die 20% uit de buurt zullen blijven.2. Inpassing – de ‘windparadox’ Een veel groter probleem is echter de inpassing van grillige wind- en zonne-energie in het op dit moment precies uitgebalanceerde net. In principe komt het erop neer dat je (als je geen grote waterkracht centrales hebt om mee te regelen) voor sterk wisselende energiebronnen zoals wind en zon, zeer snel opstartende en snel regelbare gascentrales als back-up moet bouwen. Deze hebben een lage efficiency van circa 35%. Zonder duurzame bronnen zou je complexe (combined cycle) centrales kunnen bouwen die minder flexibel zijn, maar wel een rendement hebben van tegen de 60%.Aangezien de duurzame bronnen gemiddeld minder dan een derde van de tijd stroom leveren, moet je dus méér dan 2/3 van de elektriciteit van de wind-gas combinatie met laag rendement uit gas opwekken. Zonder duurzame bronnen kun je 100% van de stroom met hoog rendement uit gas produceren. De situatie mét duurzame bronnen leidt op basis van deze getallen tot zelfs netto 15% méér gasverbruik, dan wanneer deze duurzame bronnen nooit op het net zouden worden aangesloten. Deze ‘windparadox’ wordt angstvallig onder tafel gehouden door de voorstanders van duurzame bronnen. Lees verder »
1. Kosten infrastructuur We kunnen vaak een groot deel van de duurzame energieproductie alleen maar gebruiken op relatief grote afstand van de plaats van opwekking. Dit zorgt voor zeer hoge kosten aan versterking van het stroomnet. We praten wederom over tientallen miljarden. Insiders uit het netbeheer weten dat Nederland met een enorm probleem zit met de elektrische infrastructuur als de 20% duurzame doelstelling echt gehaald zou worden met zon en wind. De gigantische bedragen, die nodig zouden zijn om het net daarvoor geschikt te maken, worden vooralsnog niet uitgegeven, omdat men in de energiewereld verwacht dat we vér bij die 20% uit de buurt zullen blijven.
2. Inpassing – de ‘windparadox’ Een veel groter probleem is echter de inpassing van grillige wind- en zonne-energie in het op dit moment precies uitgebalanceerde net. In principe komt het erop neer dat je (als je geen grote waterkracht centrales hebt om mee te regelen) voor sterk wisselende energiebronnen zoals wind en zon, zeer snel opstartende en snel regelbare gascentrales als back-up moet bouwen. Deze hebben een lage efficiency van circa 35%. Zonder duurzame bronnen zou je complexe (combined cycle) centrales kunnen bouwen die minder flexibel zijn, maar wel een rendement hebben van tegen de 60%.
Aangezien de duurzame bronnen gemiddeld minder dan een derde van de tijd stroom leveren, moet je dus méér dan 2/3 van de elektriciteit van de wind-gas combinatie met laag rendement uit gas opwekken. Zonder duurzame bronnen kun je 100% van de stroom met hoog rendement uit gas produceren. De situatie mét duurzame bronnen leidt op basis van deze getallen tot zelfs netto 15% méér gasverbruik, dan wanneer deze duurzame bronnen nooit op het net zouden worden aangesloten. Deze ‘windparadox’ wordt angstvallig onder tafel gehouden door de voorstanders van duurzame bronnen. Lees verder »
Belastingvrije feed-in van PV en wind kost ons tientallen miljarden
Wie mijn energieblogs heeft gevolgd, weet dat ik een fervent voorstander ben van het decentraliseren van de elektriciteitsopwekking. Het is pure waanzin om aardgas te verbranden op een temperatuur van 1200 graden om een huis drie graden op te warmen. Daarmee verspillen we 90% van de energetische potentie van het gas. Dit is extra wrang, aangezien we tegelijkertijd in onze gascentrales elektriciteit opwekken, waarbij we 40% tot 65% van de energie-inhoud van het gas, in de vorm van afvalwarmte, de rivier in pompen.
Je moet ons aardgas gebruiken om stroom mee op te wekken op een plaats waar je de restwarmte kunt gebruiken, dus liefst in onze huizen of kantoren. Dat we door betere huizen en kantoren vaak al meer koeling dan verwarming nodig hebben maakt niet uit. Je kunt vrij eenvoudig koude maken met restwarmte.
Decentrale energie opwekken met SOFC De beste kansen voor een dergelijke decentrale energieopwekking liggen bij keramische brandstofcellen. De toepassing van deze SOFC-technologie in onze CV-ketels en warmwatervoorziening leidt tot halvering van ons gasverbruik voor elektriciteitsopwekking. Er is geen enkel scenario voor reductie van fossiel energiegebruik met wind of zon te bedenken, dat daar ook maar enigszins bij in de buurt komt. Lees verder »
Op verzoek van Energy Expert heb ik mijn onder tijdsdruk geschreven en veel te lange Catshuis blog in stukken geknipt en verder uitgewerkt. Vanwege de politieke actualiteit zal ik deze serie ook hier plaatsen, vandaag te beginnen met deel 1.
Hoe werkt de duurzame economie? De duurzame energiediscussie berust vaak op uiterst optimistische verwachtingen van de economische haalbaarheid van een snelle opschaling van duurzame bronnen ten koste van fossiel energiegebruik. De wens is daarbij vaak de vader van de gedachte. De bijbehorende sommetjes blijken namelijk nogal eens niet of uiterst onzorgvuldig gemaakt te zijn. Vaak is de oorzaak een fundamenteel gebrek aan begrip van hoe onze economie werkt. Daar ga ik in deze serie dieper op in, elke keer toegespitst op een ander aspect van duurzame energie. Eerst is een uitstapje nodig naar de economische basisbegrippen en de status quo van onze landsbegroting.
Je kunt een euro maar één keer uitgeven Ieder zinnig mens begrijpt dat we ons geld maar één keer kunnen uitgeven. Dat geldt ook voor geld dat we door de staat laten besteden. We hebben ervoor gekozen om een fors deel van ons geld te laten uitgeven door de overheid. De totale hoeveelheid beschikbaar geld neemt daardoor natuurlijk niet toe. Er is dus één pot – ons inkomen – waaruit we alles betalen, zowel de overheidsuitgaven als onze privé-uitgaven. Kunst-, cultuur-, wind- en zonnesubsidies, onderwijzers, verpleegsters, windmolens en wegen, maar ook onze eigen uitgaven aan hypotheek, energie, vakantie, uitgaan en pensioen. Alles moet uit uw inkomen komen. Méér van het één is minder van het andere, simple as that. Lees verder »
Decentrale opwekking heeft de toekomst!
Wie mijn energieblogs gevolgd heeft, weet dat ik een fervent voorstander ben voor het decentraliseren van de elektriciteitsopwekking. Het is pure waanzin om aardgas te verbranden op een temperatuur van 1200 graden om een huis drie graden op te warmen: daarmee verspillen we 90% van de energetische potentie van het gas. Zeker als we tegelijkertijd in onze gascentrales elektriciteit opwekken en daarbij 40% tot 65% van de energie-inhoud van het gas in de vorm van afvalwarmte de rivier in pompen. Je moet dat gas gebruiken om stroom mee op te wekken op een plaats waar je de restwarmte kunt gebruiken, dus liefst in onze huizen of kantoren. (Dat we door betere huizen en kantoren vaak al meer koeling dan verwarming nodig hebben maakt niet uit, je kunt vrij eenvoudig koude maken met warmte.)
De beste kansen voor decentrale energieopwekking liggen bij keramische brandstofcellen. Het toepassen van deze SOFC technologie in onze CV ketels zou leiden tot een halvering van ons gasverbruik voor elektriciteitsopwekking. Er is geen enkel scenario mogelijk waarbij dat met behulp van wind of zon voor elkaar te krijgen is.
Diederik Samsom is ook vóór decentrale stroom en wil daarom dat iedereen zelf energie op moet kunnen wekken om die dan zelf te gebruiken, of te leveren aan het elektriciteitsnet, en alsnog te gebruiken als dat hem uitkomt. Logische gedachte toch? Maar Verhagen peinst er niet over om dit toe te laten.
Het zal u na mijn bovenstaande opmerkingen verbazen, maar ik geef Verhagen deze keer gelijk. Lees verder »
